Een AI-logo niet auteursrechtelijk beschermd: Duitse rechter zet belangrijke stap

Generatieve AI zoals ChatGPT en Gemini wordt veel gebruikt bij het maken van teksten, illustraties en dergelijke.
Maar wat kun je eigenlijk doen als een ander een door jou met behulp van AI gemaakt werk overneemt en gaat gebruiken en kun je dan op basis van het auteursrecht ageren?

Deze vraag deed zich voor in een rechtszaak in Duitsland.  Een Duitse kantonrechter in München moest deze vraag beantwoorden in een zaak waarin drie logo’s, gemaakt met generatieve AI, zonder toestemming werden overgenomen. De eiser had met behulp van generatieve AI drie logo’s gemaakt:

• een handdruk met een bel
• een envelop voor een klassiek gebouw
• een laptop met een wetboek en §-teken

Hij had daarvoor prompts geschreven en iteratief aangepast.
Een bekende nam de logo’s over op zijn website. Vervolgens volgde een klassieke auteursrechtclaim: verbod + verwijdering + inbreuk.

De centrale vraag:

Kun je auteursrecht hebben op een AI-gegenereerd logo?

De rechter oordeelde: nee — in dit geval niet. (Gesetze Bayern)

Volgens het Europese geharmoniseerde auteursrecht bestaat een “werk” alleen wanneer het een eigen intellectuele schepping van de maker is — dus wanneer vrije creatieve keuzes van een mens zichtbaar zijn in het resultaat. (Gesetze Bayern)

Daarmee komt alles neer op één vraag: heeft de mens het beeld gemaakt — of heeft AI dit gedaan?
De eiser vond dat hij wel degelijk maker was omdat:

hij beschreef het logo

hij stuurde bij

hij probeerde meerdere versies

hij selecteerde het beste resultaat

Kort gezegd: hij werkte zoals een beeldhouwer die een sculptuur vormt.

De rechter ging daar niet in mee omdat de creatieve beslissingen niet bij hem lagen maar door de software werden genomen.

AI-output kan echter wel beschermd zijn als:

1. de mens concreet vormgevende keuzes maakt
2. die keuzes herkenbaar terugkomen in het resultaat
3. het eindbeeld daardoor zijn persoonlijke creatie wordt

Pas dan is AI gereedschap en geen maker. (Gesetze Bayern)

De rechter zegt feitelijk dat de grens niet ligt bij het gebruik van AI, maar bij de controle over de vorm.

Dus:

Wat betekent dit voor de praktijk?

Voor ontwerpers

AI-art is vaak niet exclusief te claimen.
Je kunt dus ook moeilijk optreden tegen kopiëren.

Voor bedrijven

Een AI-logo kan juridisch gezien:

• vrij herbruikbaar zijn
• niet exclusief
• niet overdraagbaar

Je branding kan dus feitelijk publiek domein worden. Een oplossing kan dan zijn om het logo als merk te deponeren. Daarmee kan het wel worden beschermd als het onderscheidend vermogen heeft.

Voor juristen

De klassieke toets “persoonlijk stempel van de maker” wordt nu vertaald naar:

Wie nam de esthetische beslissingen — mens of model?

En dat wordt een bewijsprobleem.